Ze Świętami Bożego Narodzenia wiąże się wiele pięknych tradycji i zwyczajów.
Jednym z nich jest odgrywanie inscenizacji o Bożym Narodzeniu zwanych
Jasełkami.
W świąteczną atmosferę
wprowadzili nas uczniowie klasy I gimnazjum
i IV, którzy wraz z zespołem przygotowali przedstawienie jasełkowe.
Zaprezentowali je 22 grudnia, przypominając w ten sposób wydarzenia sprzed
ponad dwóch tysięcy lat, kiedy to w Betlejem narodziło się Boże Dzieciątko.
Dzieci wcieliły się w role Maryi i Józefa, pasterzy, aniołów, trzech króli, przybywających złożyć pokłon
Jezusowi narodzonemu w ubogiej stajence. Uroku inscenizacji dodały kolędy,
które napełniły wszystkich świąteczną radością i sprawiły, że poczuliśmy magię
zbliżających się świąt. Do wspólnego kolędowania włączyli się uczniowie,
nauczyciele, rodzice .
Po występie głos zabrała pani dyrektor, która złożył
wszystkim świąteczne życzenia .Przed inscenizacją w klasach symbolicznie cała społeczność szkolna
połamała się opłatkiem przy wigilijnych stołach.
Trudno
jest wyobrazić sobie czas, kiedy nie było świąt Bożego Narodzenia, choinki,
kolęd czy szopki. Jednak dopiero od 354 r. naszej ery świętujemy Narodziny
Chrystusa.
Źródła
historyczne podają, że pierwsze dwa wizerunki Dzieciątka Jezus pochodzą z 200
r. naszej ery. Znaleziono je w rzymskich katakumbach. Pierwszy z nich
przedstawia Madonnę w koronie z Dzieciątkiem Jezus w ramionach, drugi -
adorację Trzech Króli - ikonografię typową dla szopki.
Opowieści
o wydarzeniach związanych z Narodzeniem Pańskim odnajdujemy w Piśmie Świętym,
głównie w Ewangelii według św. Łukasza (spis ludności w Palestynie, podróż
Józefa i Maryi do Betlejem, narodzenie Pierworodnego i złożenie Go w żłobie,
hołd pasterzy, anioł zwiastujący wielką radość) i w Ewangelii według św.
Mateusza (pokłon Trzech Króli, dary przez nich złożone: mirra, kadzidło i
złoto, ucieczka Świętej Rodziny do Egiptu i rzeź niewiniątek).
Wydarzenia
opisane przez Ewangelistów zna na pewno każdy chrześcijanin. Stały się one z
biegiem czasu kanwą, na której oparte są przedstawienia jasełkowe. Warto przy
tym zauważyć, że poszczególne realizacje nie obejmowały wszystkich faktów
związanych z narodzeniem Jezusa Chrystusa w Betlejem.
Z
drugim dniem świąt Bożego Narodzenia (św. Szczepana) rozpoczyna się okres
„jasełek”, czyli udramatyzowanych, teatralnych scen na temat przyjścia
Chrystusa Pana na świat.
Nazwa
„jasełka”, jak zaświadcza J. Kitowicz w Opisie obyczajów za panowania Augusta
III, etymologicznie wywodzi się od słowa „jasła”, a tak „zowią się zagrody pod
żłobem, gdzie słomę na pościel pod konie służącą kładą; mówi się też jasła,
kiedy w oborach, w których bydło stawa, nie masz żłobów, tylko w takie zagrody,
z deseczek zrobione, kładą dla bydła słomę i sypią sieczkę”. Innymi słowy:
jasło to inaczej żłób, i dlatego przedstawienia wyobrażające narodzenie
Chrystusa w stajence betlejemskiej nazwano jasełkami.
Pierwotnie
jasełka organizowane były tylko w kościołach. Na tle dekoracji z grotami,
skałami, roślinnością, obok żłóbka ustawiano nieruchome figurki Maryi i Józefa
oraz adorujące postacie pastuszków, zwierząt, trzech królów.
Na tle
dekoracji z grotami, skałami, roślinnością, obok żłóbka ustawiano nieruchome
figurki Maryi i Józefa oraz adorujące postacie pastuszków, zwierząt, trzech
królów. Za pomysłodawcę i twórcę jasełek i szopki uznać należy św. Franciszka z
Asyżu i Zakon Franciszkanów.
To
właśnie Biedaczyna z Asyżu po raz pierwszy w początkach XIII w. wprowadził
prawdziwy żłóbek do liturgii Bożego Narodzenia i odtworzył niejako wydarzenia z
Betlejem.
W
drugiej połowie XV w. za pośrednictwem Franciszkanów jasełka dotarły do Polski.
Potwierdzeniem tego może być wzmianka Filipa Kallimacha, który w Życiu i
obyczajach Grzegorza z Sanoka opisał tłumy wiernych ściągające do kościoła
franciszkanów z powodu wystawionych tam jasełek (prezentowano Świętą Rodzinę,
stajenkę i woła, osła itp.).
W
wieku XVI jasełka uatrakcyjniono. Przed żłóbkiem, zbudowanym najczęściej w
kształcie szałasu, występował braciszek zakonny ubrany w strój pielgrzyma z
Ziemi Świętej i opowiadał o Betlejem, Jeruzalem i Golgocie, po czym zbierał od
widzów i słuchaczy datki.
Pierwsze
teatralne przedstawienia jasełek miały miejsce w Polsce w dobie renesansu, w II
połowie XVI w. w kolegiacie poznańskiej. Jak zaświadczają kronikarze ówcześni
ścisk był tak duży, że widzowie wchodzili na ołtarze. Takim powodzeniem
cieszyły się wówczas te widowiska.
W
XVII-XVIII wieku następuje rozkwit tradycji jasełek. W miejscach pełnych
prostoty średniowiecznych misteriów powstają sceny odznaczające się przepychem
i bogactwem. Dochody uzyskiwane ze składek i darów, atrakcyjność tych
przedstawień doprowadziły do rywalizacji na tym polu pomiędzy zakonami i
parafiami. W bocznych kaplicach kościołów zaczęto urządzać wielkie panoramy ze
sztucznymi grotami, strumieniami płynącymi wśród lasów i pól, a w tle widniały
malowane na papierze ruiny zamków czy zabudowania miast.
Ogromny
ładunek dramatyczności oraz możliwość uczestniczenia w tajemnicy Bożego
Narodzenia składał się na ogromną popularność tej ludowej sztuki. Jej
atrakcyjność podnosił dobór i sposób przedstawienia postaci uczestniczących w
scenie: narodziny Zbawiciela, elementy dekoracyjne (wół, osioł, siano, żłób,
sceny pasterskie), postać okrutnego Heroda, egzotyczni Królowie o odmiennym
kolorze skóry i z kolorowym orszakiem, rzeź niewinnych dzieci, śmierć z kosą,
aniołowie o olbrzymich skrzydłach oraz diabły, żydzi, mieszczanie, rycerze,
egzotyczne karawany kupieckie z wielbłądami, chłopi pracujący w polu, kobiety
przy żniwach.
Każda
z narodowości dodawała sobie tylko właściwe sceny i postacie. W Polsce ogromnym
powodzeniem cieszyły się zawsze postaci polskich bohaterów narodowych:
Czarnieckiego, Jana III Sobieskigo, Kazimierza Wielkiego i Władysława Jagiełły.
Początkowo
jasełka odbywały się tylko w budynkach kościelnych. Gdy jednak scenki te
przyjęły coraz to głośniejszą i swawolniejszą formę, gdy widzowie zaczęli coraz
bardziej żywiołowo brać udział w dialogach ze śmiercią lub diabłem, w 1736 r. z
powodu nieobyczajnego zachowania zakazano ich wystawiania.
Po zakazie jasełka
powszechniejąc coraz bardziej, w jednych kościołach zdrobniały, w drugich wcale
zostały zaniechane”. Od tej daty, w budynku kościelnym miały tylko swoje
miejsce szopki oraz figury nieruchome.
Widowiska jasełkowe przeniosły się do karczm, szop, większych izb, na place i
ulice miast.
W
latach niewoli narodowej, a więc począwszy od XVIII w., w jasełkach polskich
bardzo często pojawiają się elementy patriotyczne, związane silnie z pięknymi
kartami naszej historii. Przesłanie tych utworów było czytelne i jasne:
chodziło o podtrzymywanie ducha narodowego, o budzenie uczuć patriotycznych, o
przetrwanie narodu w trudnych latach zaborów.
Z
początkiem XX w. jasełka powróciły do kościołów. W tym okresie powstało wiele
nowych scenariuszy - scen narodzin Chrystusa; najpopularniejsze to: Betlejem
polskie Lucjana Rydla oraz Pastorałka Leona Schillera.
W obecnych czasach w niektórych kościołach w okresie świąt Bożego Narodzenia
prezentowane są jasełka - przedstawienia teatralne, które bądź nawiązują do
wcześniejszych realizacji tego tematu, bądź też oparte są na scenariuszu
pisanym na podstawie przekazów ewangelicznych. Warto na pewno kultywować tę
tradycję.
w naszej szkole jest ona kultywowana i mamy nadzieję , że będzie tak zawsze.
Pani Krysiu DZIĘKUJEMY ZA PRZYGOTOWANIE Z UCZNIAMI TAK PIĘKNEGO PRZEDSTAWIENIA .
Głównym organizatorem była nasza katechetka z gimnazjum pani Krystyna Otola .
Kościół zapełniony był po brzegi , po mszy zostali prawie wszyscy aby podziwiać naszych uczniów ,
niestety pogoda dała się we znaki i nie wszyscy dotarli, dzielnie zastąpiła ich pani katechetka , łatając dziury za nieobecnych aktorów ,
dzielnie zastępowała też nieobecną uczennicę z klasy I gimn , Klaudia Krysik - pomimo iż nie brała udziału wcześniej w Jasełkach ,
